Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Relationele en seksuele vorming in de lerarenopleiding

Tips voor de lerarenopleiding

Seksuele vorming is meer dan seks: vertrek van een holistische visie

Relationele en seksuele vorming is meer dan lesgeven over seks. Vertrek vanuit een holistische kijk op emotionele en sociale vaardigheden. Holistische seksuele vorming

  • informeert jongeren over de feitelijke gegevens van seksualiteit;
  • leert jongeren tegelijk ook de vaardigheden om die informatie toe te passen;
  • kijkt op een positieve manier naar seksualiteit: als een manier om zich te ontplooien en van relaties te genieten, niet als een bron van risico’s;
  • beschouwt seksuele vorming als een onderdeel van de relationele en sociale opvoeding van kinderen en jongeren.

Leraren vinden heel veel aanknopingspunten in de basiscompetenties van leraars, de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en bij de RSV-thema's.

Leeftijd: begin vroeg aan seksuele vorming

Relationele en seksuele vorming begint al in het kleuter- en lager onderwijs. Ook leraars in de basisschool moeten dus over de nodige vaardigheden beschikken.

Bij kleuters ligt de klemtoon vooral op sociale vaardigheden en op de thema's geboorte en zwangerschap, hoe hun eigen lichaam eruitziet, verschillen tussen jongens en meisjes, vriendschap en relatievormen. Kinderen hebben vooral nood aan vorming over verliefdheid, grenzen, lichaam en puberteit. Bekijk bij de thema's voor seksuele vorming wat de leerdoelen zijn voor kinderen. 

Kennis over de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren is heel belangrijk. Om zicht te krijgen op de noden en behoeften van kinderen/jongeren en om hun seksueel gedrag correct te kunnen inschatten. 

Meer comfort en vertrouwen in eigen kunnen

Leraars die minder geneigd zijn om seksuele vorming te geven, halen volgende redenen aan: bezorgheid om negatieve reacties van ouders, gebrek aan geschikte materialen, maturiteit and reacties van leerlingen niet goed kunnen inschatten, kennis en vertrouwen met seksuele onderwerpen missen (Cohen, J. et al., 2012).

Omgekeerd maken de beschikbaarheid van geschikte materialen, training, vertrouwdheid met seksuele thema's en steun van de schooldirectie leraars meer gemotiveerd om seksuele vorming te geven. Vooral volgende leraars waren volgens Canadees onderzoek meest gemotiveerd om seksuele vorming te geven: de leraars secundair met minder ervaring, die training gekregen hadden om seksuele vorming te geven, die zich vertrouwder voelden met het thema seksuele gezondheid en die een brede seksuele vorming belangrijk vonden (Cohen, J. et al., 2012).

Neem het thema relationele en seksuele vorming dus op in het curriculum, zodat toekomstige leraars meer vertrouwen in eigen kunnen verwerven. 

Klasklimaat en didactische aanpak

Besteed in de lessen aandacht aan klasklimaat en didactische aanpak. Deze didactische vaardigheden helpen leraars om seksuele vorming te geven:

  • een positieve en veilige atmosfeer in de groep kunnen creëren;
  • open, humoristisch, juist taalgebruik;
  • persoonlijk goed kunnen omgaan met thema;
  • goed geïnformeerd zijn;
  • inlevingsvermogen hebben en een goed contact met de groep.

Meer over de didactische aanpak van relationele en seksuele vorming vind je op Seksuelevorming.be, Praten over seks

Praten over seks als professional

Om met kinderen en jongeren over relaties en seks te praten moeten leraars werken aan een goede begeleidershouding. Aanspreekbaarheid, betrouwbaarheid, openheid, goed kunnen luisteren en weten waarover je spreekt zijn de belangrijkste kenmerken van een goede begeleidershouding. Lees wat jongeren verwachten van de begeleider en bekijk de gouden tips voor een effectieve vorming

Bronnen: 

Cohen, J., Byers, S. & Sears, H. (2012) Factors affecting Canadian teachers' willingness to teach sexual health education, Sex Education, Vol. 12, 3, pp. 299-316.