Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Wil je lesgeven over lichaamsbeeld en schoonheidsidealen?

Foto: Sensoa

In deze lestips vind je vragen van leerlingen, leerdoelen, tips, werkvormen en materialen over lichaamsbeeld en schoonheidsidealen.

Wat is 'lichaamsbeeld'? 

Lichaamsbeeld is het beeld dat alle mensen zich vormen over hun lichaam. Over hoe het eruitziet en over wat het allemaal kan of niet kan. Lichaamsbeeld speelt een belangrijke rol in het zelfbeeld (hoe ze over zichzelf denken) en zelfvertrouwen van kinderen en jongeren.

Kinderen en jongeren ontwikkelen hun lichaamsbeeld op basis van objectieve kenmerken: hun geslacht, hun maten, leeftijd en huidskleur, maar ook door hoe ze zelf hun lichaam beleven en welke schoonheidsidealen ze voor ogen hebben.

De media hebben veel invloed op die schoonheidsidealen. Volgens de huidige Westerse culturele normen is een ideaal lichaam jong, groot, slank en blank. 

Waarom is 'lichaamsbeeld' belangrijk in seksuele vorming? 

Jongeren en volwassenen met een positief lichaamsbeeld zijn over het algemeen gelukkiger, voelen zich beter in (seksuele) relaties, zijn weerbaarder en meer gemotiveerd om voor hun seksuele gezondheid te zorgen. Daarom is werken aan een positief lichaamsbeeld een belangrijk onderdeel van relationele en seksuele vorming. 

Lichaamsbeeld in de seksuele ontwikkeling

  • Jonge kinderen nemen al heel vroeg denkbeelden en boodschappen over lichamen over van hun ouders en omgeving. Bekijk daarom ook de opvoedtips.
  • Vanaf 7 jaar worden kinderen gevoelig voor de ideaalbeelden in de media.
  • Vanaf 11-13 jaar zijn jongeren met de ontwikkeling van hun lichaam bezig. Ze voelen zich vaak heel onzeker over hun lichaam, door alle veranderingen die ze ondergaan. Ze vergelijken zich vaak met andere jongeren en vragen zich af of ze wel 'normaal' zijn.
  • Meisjes hebben vaker een negatiever lichaamsbeeld. Dat heeft invloed op hun welzijn en mentale gezondheid.

Welke vragen hebben kinderen over hun lichaam? 

Kinderen stellen vragen over

  • het verschil tussen jongens en meisjes;
  • hun afmetingen (groot of klein);
  • wanneer ze haar krijgen en waar dat haar komt;
  • de gelijkenissen en verschillen met andere kinderen;
  • de veranderingen in de puberteit.

Welke vragen hebben jongeren over hun lichaam? 

Jongeren stellen vragen over

  • hun gewicht;
  • puistjes;
  • penisgrootte;
  • de vorm van de schaamlippen;
  • de vorm van de borsten;
  • haargroei.

Bekijk de vragen over 'Lichaam' op Allesoverseks.be.

Lichaamsbeeld en schoonheidsidealen in de les

Een les over lichaamsbeeld en schoonheidsidealen kan deel uitmaken van een les over mediawijsheid of over de lichaamsveranderingen in de puberteit. Onderwerpen: 

  • Welke schoonheidsidealen bestaan er?
  • Wie beslist er over wie mooi is en wie niet? 
  • Wat maakt dat iemand zich oké voelt met zijn lichaam of niet? 
  • Wat is puberteit?
  • Wat verandert er in de puberteit?

Leerdoelen voor kinderen

Volgens de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en KAVES werk je aan volgende leerdoelen:

  • Kennis: lichaamsveranderingen tijdens de puberteit, schoonheidsidealen in de media. Je kan ook stilstaan bij de verschillen tussen jongens en meisjes en bij genderrollen en -stereotypen.
  • Attitudes: positieve houding tegenover lichaam/veranderingen bij jezelf en anderen.
  • Vaardigheden: kunnen praten over lichaamsveranderingen, schoonheidsidealen in vergelijking met de realiteit.
  • Emoties: leren hoe je omgaat met de gevoelens die je ervaart als iemand (heel) anders is.
  • Steun: weten waar je hulp kan vinden.

Leerdoelen voor jongeren

Volgens de  richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie  en  KAVES  werk je aan volgende leerdoelen:

  • Kennis: kennis van lichaamsveranderingen, kennis van schoonheidsidealen en (culturele) normen daarover. Kennis van het vertekend beeld dat mensen op sociale media over zichzelf vormen.
  • Attitudes: kritisch staan tegenover schoonheidsidealen, verschillen in lichamen kunnen aanvaarden en waarderen.
  • Vaardigheden: verschillen kunnen benoemen tussen mediabeelden en realiteit; de lichamelijke veranderingen tijdens de puberteit leren aanvaarden en leren omgaan met groepsdruk.
  • Emoties: leren hoe je omgaat met de gevoelens die je ervaart als iemand (heel) anders is.
  • Steun: weten waar je hulp kan vinden.

Tips voor werkvormen

  • voor kinderen: lichaamsdelen en -functies benoemen, collages maken met foto's, filmpjes bekijken en bespreken. Bekijk de lesbrief 'Mijn lichaam is goed' voor de laatste graad basisonderwijs. 
  • voor jongeren: een groepsgesprek aan de hand van Tussen de lakens, werken met stellingen en/of mythes, een bevraging houden in de klas of groep. 
  • Je kan ook aan de slag met filmjes over schoonheidsidealen die jongeren zelf maakten. Bekijk daarvoor de 'Weetewa?!' lestips voor het secundair onderwijs
  • Voor beide groepen heb je visueel materiaal nodig om lichaamsdelen en -functies te benoemen. Dat vind je in Tussen de lakens.

Tips voor materialen

In de leermiddelenbank vind je leermiddelen over lichaam en zelfbeeld

Ook bij Rosa vzw vind je achtergrondinformatie, leesvoer en informatie over campagnes rond schoonheidsideaal. Bekijk het dossier 'Schoonheidsideaal' op www.rosadoc.be.

Aanbevolen materiaal

MijnLichaamisGoed
Les- en vormingsmateriaal10-11 jaar

Lesbrief rond lichaamsbeeld voor de laatste graad basisonderwijs.

Meer info
Les- en vormingsmateriaal12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Lesideeën voor het secundair onderwijs rond lichaamsbeeld op basis van vlogs.

Meer info
Mijn lichaam is goed!
Platen, posters en foto's10-11 jaar

Sensibiliseringsaffiche over lichaamsbeeld en schoonheidsidealen.

Meer info
Tussen de lakens
Les- en vormingsmateriaal10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Interactief lespakket voor relationele en seksuele vorming.

Meer info
Logo Over de Grens
Les- en vormingsmateriaal12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Educatief pakket over weerbaarheid en grenzen stellen voor het secundair onderwijs.

Meer info
Werkmap Goede Minnaars
Les- en vormingsmateriaal12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Werkmap met diverse werkvormen om met jongeren aan de slag te gaan rond relaties en seksualiteit.

Meer info
Jongeren op het bot
Website12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Website met materialen rond zelfbeeld, groeipijnen en schoonheidsidealen.

Meer info
Cover En dun, en dik, en anders
Prentenboek3-5 jaar, 6-7 jaar

Flap-uit boek voor kleuters met kleurrijke prenten en eenvoudige teksten over de uiterlijke diversiteit van mensen.

Meer info
Doos Super Woman
Spelmateriaal12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Spel om met meisjes te praten over zelfbeeld, emoties, relaties en seksualiteit.

Meer info
Bloot
Les- en vormingsmateriaal14-15 jaar, 16-17 jaar

Documentaire over intimiteit en relaties, met lespakket.

Meer info
Goed in je vel
Les- en vormingsmateriaal10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar

Lespakket om jongeren te helpen in het ontwikkelen van een beter zelfbeeld.

Meer info
Cover 1000X anybody
Platen, posters en foto's14-15 jaar, 16-17 jaar, 18-25 jaar

Dit fotoboek toont naakte lichamen zonder opsmuk of photoshop van vooral vrouwen maar ook enkele mannen.

Meer info
Cover Lijf
Informatief materiaal10-11 jaar, 12-13 jaar

Brochure met uitspraken van jongeren over hun lichaam.

Meer info