Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Een naaktfoto op school, wat nu? Stappenplan voor aanpak van sexting in scholen en instellingen

SexySelfie

Een jongere in je school of instelling heeft naaktfoto’s doorgestuurd. Een foto of filmpje van een leerling of jongere is verspreid onder een grotere groep. Bekijk dit stappenplan voor aanpak van sexting in scholen en instellingen.

De stappen volgen logisch op elkaar, maar ze kunnen elkaar ook overlappen. 

1. Situeer het probleem

Waarom doen jongeren dat? Soms gebeurt het in een vlaag van woede, soms bewust om schade toe te brengen. Vaker stuurt een jongere beelden door om stoer te zijn, of omdat jongeren nu eenmaal graag dingen online delen. 

De grens tussen ‘slachtoffer’ en ‘dader’ is niet altijd even scherp. Weet dat de situatie vaak complex is, en dat ook de verspreider een jongere is die kan leren uit dit incident. 

Tip: Lees het online dossier over jongeren en sexting voor meer achtergrondinformatie.

2. Bepaal de ernst van de situatie

Sexy foto’s of filmpjes ongevraagd doorsturen is sowieso seksueel grensoverschrijdend gedrag. Bepaal aan de hand van de 6 criteria uit het Sensoa Vlaggensysteem hoe ernstig de situatie is. 

Tip: Bekijk de 6 criteria om seksueel gedrag in te schatten.

3. Geef aandacht aan het slachtoffer

Het is belangrijk voor het slachtoffer dat hij of zij goed omkaderd is nu, en dat niet het slachtoffer maar de verspreider als verantwoordelijke wordt aangewezen. Vaak, maar niet altijd, gaat het om de foto van een meisje die door een jongen werd doorgestuurd. Het slachtoffer verdient in elk geval respect. Hij of zij heeft een seksuele handeling gesteld in een sfeer van vertrouwen. Dat vertrouwen is nu beschaamd. Zeg niet dat hij of zij dat niet had moeten doen. 

  • Bespreek met het slachtoffer wat er precies gebeurd is zodat de situatie helder is.
  • Stel voor een aantal vrienden of vriendinnen aan te duiden bij wie hij of zij steun kan vinden. 
  • Bekijk hoe je de foto's offline kunt halen, maar maak screenshots voor als je aangifte wil doen bij de politie. 

4. Geef aandacht aan de verspreider 

  • Is de verspreider op dezelfde of een andere school of instelling? Kan je de verspreider contacteren en kijken of je een gesprek kan hebben met hem of haar? 
  • Vraag de verspreider om de foto’s of filmpjes te verwijderen.
  • Stel de verspreider voor een aantal goede vrienden of vriendinnen aan te duiden bij wie hij of zij steun kan vinden.

5. Geef aandacht aan de ouders

  • Bespreek eerst met de betrokkene of en op welke manier de ouders ingelicht moeten worden, want in sommige situaties is dat niet opportuun. In sommige gevallen kunnen de ouders heel boos zijn en zou je het kind in gevaar kunnen brengen. 
  • Bekijk met de ouders van het slachtoffer welke hulp en informatie ze nodig hebben.
  • Ken je de ouders of opvoeders van de verspreider? Kan je een gesprek hebben met hen?  

Tips

6. Communiceer op je school of in je instelling

  • Verzorg de communicatie binnen de school of organisatie: overleg met de leraars of begeleiders en met de jongeren. Weeg goed af wie welke informatie moet krijgen: niet iedereen moet alles weten. 
  • Bepaal een goede toon. Benoem het deel van het gedrag dat wel oké is en leg uit wat niet mag: foto’s misbruiken is helemaal niet oké en is zwaar grensoverschrijdend gedrag. Het is ook strafbaar voor de wet.
  • Communiceer duidelijk over de rol van beide partners, waarbij het duidelijk is dat diegene die doorstuurde in de fout is gegaan, niet het slachtoffer die een foto in vertrouwen deelde. 
  • Communiceer met jongeren over de rol van de groep eromheen. Die rol is heel belangrijk, net zoals bij cyberpesten. Foto’s doorsturen doe je niet. Het is strafbaar én je verergert het probleem. 

Tips

7. Communiceer met de andere school of instelling

  • Contacteer – als dat mogelijk is - de verantwoordelijken van de dader.
  • Probeer af te spreken met zijn of haar school of instelling: hoe gaan jullie hierover communiceren met de buitenwereld, voor het geval er media-aandacht zou zijn? 
  • Geef duiding en geef in je communicatie de juiste proporties aan, zodat je slachtoffer en verspreider kan beschermen.

8. Geef vorming aan leerlingen en ouders

Tip: Op MediaNest.be vinden ouders (en begeleiders) nog tips over jongeren, seks en relaties online.

9. Overweeg: aangifte doen bij de politie of niet? 

Het meisje of de jongen in kwestie kan aangifte doen bij de politie als die dat wil en zich klaar voelt om zijn of haar verhaal te doen. Als de jongere daarbij ondersteuning nodig heeft, kan hij of zij contact opnemen met het noodnummer van Child Focus 116 000 of bekijk 'Een probleem op internet'.

Hoe verloopt zo’n aangifte en wat zijn de gevolgen?

Als het slachtoffer zich klaar voelt om met het incident naar de politie te gaan heet dat officieel ‘klacht indienen’. Als jij inschat dat de ouders best worden ingelicht, kunnen zij meegaan naar het politiebureau. Hun aanwezigheid of toestemming is echter niet vereist wanneer het kind zelf achter de beslissing staat. Als het slachtoffer minderjarig is volgt gewoonlijk een audiovisueel verhoor.

Dit verhoor wordt afgenomen door een hiervoor getrainde politiemedewerker en wordt gefilmd (om te vermijden dat een minderjarig slachtoffer meermaals zijn traumatische ervaring zou moeten vertellen). Het slachtoffer heeft dan recht op de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon maar dat is niet verplicht. 

Wat als het slachtoffer zelf niet naar de politie wil stappen? 

Als het slachtoffer zelf niet naar de politie wenst te stappen maar jij vanuit de organisatie er echt de nood van inziet, kan je zonder het slachtoffer contact opnemen met de politie om een verklaring af te leggen. Dit heet dan officieel ‘aangifte doen’. Nadien zal het slachtoffer waarschijnlijk gecontacteerd worden voor een verhoor.

In beide gevallen neem je best de bewijzen mee. Het is belangrijk te weten dat eens de aangifte of de klacht is gebeurd, de procedure enkel kan worden afgerond door het Openbaar Ministerie (Parket) of de rechter. De ouders van het slachtoffer zullen (met discretie) worden ingelicht en waarschijnlijk wordt de verspreider uitgenodigd voor verhoor.

Wat gebeurt er met de verspreider? 

Als de verspreider minderjarig is, dan heeft hij volgens de wet een 'als misdrijf omschreven feit' of MOF gepleegd. De jeugdrechter kan een sanctie opleggen. 

10. Evalueer en stuur bij

  • Evalueer achteraf, kijk met de betrokkenen hoe dit gelopen is. Wat kan je meenemen in een procedure voor andere gevallen en in preventie? 
  • Kijk op Vlaggensysteem.be hoe je seksueel grensoverschrijdend gedrag kan vertalen naar je beleid in de toekomst.  
  • Hoor bij de ouders en bij het slachtoffer hoe het gegaan is, nazorg kan zorgen voor goede afronding. 
  • Bekijk wat dit incident vertelt over deze jongeren, zowel verspreider, slachtoffer(s) als de jongeren eromheen. Welke kennis of vaardigheden missen ze? Aan welke attitudes kan je werken? Dat zet de lijnen uit voor de verdere aanpak.

Tip: Het Raamwerk Seksualiteit en Beleid is een gids om een beleid voor je school of organisatie uit te tekenen.

Meer informatie

Bronnen

Aanbevolen materiaal

Omgaan met seksueel (grensoverschrijdend) gedrag op school
Handleiding3-5 jaar, 6-7 jaar, 8-9 jaar, 10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Het Sensoa Vlaggensysteem toegepast in een schoolse context.

Meer info
Hé, het is oké
Website6-7 jaar, 8-9 jaar, 10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Online tool om bewust te leren omgaan met seksuele situaties en digitale media.

Meer info
Les- en vormingsmateriaal3-5 jaar, 6-7 jaar, 8-9 jaar, 10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar, 18-25 jaar

Methodiek over hoe pedagogisch omgaan met en reageren op seksueel gedrag van kinderen en jongeren.

Meer info
Samen de online wereld verkennen
Informatief materiaal

Boek voor ouders en leerkrachten over mediaopvoeding.

Meer info
Spelbord Oké?!
Spelmateriaal12-13 jaar, 14-15 jaar

Spel voor jongeren om het thema seksueel grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken.

Meer info
Raamwerk Seksualiteit en Beleid - Onderwijs
Handleiding3-5 jaar, 6-7 jaar, 8-9 jaar, 10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Werkdocument dat scholen kan helpen bij het uitwerken of aanvullen van het beleid rond seksualiteit en lichamelijke integriteit.

Meer info
Cover Raamwerk Seksualiteit en Beleid - Integrale Jeugdhulp
Handleiding3-5 jaar, 6-7 jaar, 8-9 jaar, 10-11 jaar, 12-13 jaar, 14-15 jaar, 16-17 jaar

Reikt voorzieningen in de jeugdhulp handvatten en bouwstenen aan voor een integraal beleid rond seksualiteit en lichamelijke integriteit.

Meer info

Tips uitwisselen over seksuele vorming?

Deel je kennis via onze Facebook-groep. Je kan je collega's vragen stellen en zo tips uitwisselen!